کوهنوردی و طبیعتگردی همیشه دربارهی فتح قلهها، چشماندازهای خیرهکننده و لذت ایستادن بر فراز ابرها نیست. گاهی وقتها، طبیعت رویِ تاریک، بیرحم و صامت خودش را نشان میدهد؛ روزی که صخرهها تصمیم میگیرند قدرت انسان را به چالش بکشند. این، داستان فتح یک قله نیست؛ داستان نبردی تکنفره برای بقا در عمیقترین درههای جهان است.
فصل اول: روزی شبیه به همه روزهای دیگر
در ۲۶ آوریل سال ۲۰۰۳، خورشید تازه بر فراز پارک ملی «کانیونلندز» در ایالت یوتا طلوع کرده بود. آرون رالستون، کوهنورد و ماجراجوی ۲۷ ساله آمریکایی، کولهپشتیاش را بست، بند کفشهایش را محکم کرد و با انرژی به دل درههای تنگ و صخرهای زد.
آرون یک کوهنورد مبتدی نبود. او مهندس سابق شرکتهای بزرگ بود که کارش را رها کرده بود تا تمام قلههای بالای ۱۴ هزار پا (۴۰۰۰ متری) ایالت کلرادو را به تنهایی فتح کند. او تجربه داشت، بدنش آماده بود و خطر را میشناخت. اما در آن صبح بهاری، او یک اشتباه کوچک، ولی کشنده مرتکب شد: او به هیچکس نگفته بود که کجا میرود.
ساعت به اواسط روز رسیده بود. هوا گرم و آفتابی بود و آرون در حال عبور از دیوارههای باریک دره «بلو جان» (Bluejohn Canyon) بود؛ درهای چنان تنگ که در بعضی نقاط، خورشید هرگز به کف آن نمیرسید.
فصل دوم: لحظهای که زمان ایستاد
ساعت ۲:۴۵ دقیقه بعدازظهر بود. آرون در حال فرود از یک شکاف باریک بود. برای تکیهگاه، دستش را روی صخرهای بزرگ که بالای سرش گیر کرده بود گذاشت. در یک پلک زدن، همهچیز به کابوس تبدیل شد.
صخره ۳۶۰ کیلویی لغزید!
آرون تعادلش را از دست داد و به پایین پرت شد. قبل از اینکه بتواند تصمیمی بگیرد، صخره با صدایی مهیب فرود آمد و دست راست او را درست در ناحیه مچ، بین خودش و دیواره سخت دره له کرد.
سکوت سنگینی بر دره حاکم شد. صدای نفسنفس زدنهای آرون در فضای تنگ میپیچید. او دستش را کشید، اما سنگ حتی یک میلیمتر هم تکان نخورد. دوباره و دوباره تلاش کرد، اما جابهجا کردن یک صخره ۳۶۰ کیلویی با یک دست، غیرممکن بود.
او گیر افتاده بود. در عمق درهای دورافتاده، بدون آنکه کسی بداند او کجاست.
فصل سوم: جدال با جیرهبندی و سرمای کشنده
ساعات اول با شوک و انکار گذشت. آرون تصور میکرد بالاخره کوهنورد دیگری از آن مسیر رد خواهد شد. او فریاد زد: «کمک! کسی آنجا نیست؟» اما صدا فقط میان دیوارههای سنگی انعکاس مییافت و به خودش برمیگشت.
طبیعت شروع به رو کردن کارتهای سیاه خود کرد:
-
جیره غذایی: کل ذخیره او شامل یک لیتر آب، چند شکلات و یک چاقوی چندکاره کوچک و ارزانقیمت بود.
-
دمای هوا: با غروب آفتاب، دمای دره کویری به زیر صفر رسید. آرون فقط یک تیشرت و شلوارک به تن داشت. بدن او از سرمای استخوانسوز میلرزید و ناچار بود تمام شب را ایستاده بماند، چون دستش به صخره قفل شده بود.
روز دوم، روز سوم و روز چهارم گذشتند. آرون قطرهقطره آب را جیرهبندی کرد. او با چاقوی کندش شروع به تراشیدن سنگ کرد تا شاید راهی برای آزاد کردن دستش پیدا کند، اما سنگ از فولاد سختتر بود و تیغه چاقو خم میشد.
در روز پنجم، آب تمام شد. آرون از شدت بیآبی و گرسنگی دچار توهم شده بود. او بر روی دیواره سنگی دره، نام، تاریخ تولد و تاریخ مرگ احتمالیاش را حک کرد. دوربین فیلمبرداری کوچکش را روشن کرد و آخرین پیامهایش را برای خانوادهاش ضبط کرد. او مطمئن بود که همانجا خواهد مرد.
فصل چهارم: تصمیم بزرگ؛ نبرد عقل و غریزه
در شب پنجم، هنگامی که خستگی و جنون به اوج خود رسیده بود، آرون رویایی دید. او در خواب پسربچه کوچکی را دید که به سمتش میدوید و او با دست راستش او را آغوش میگرفت—دست راست سالم!
وقتی از خواب بیدار شد، درحالیکه از سرمای کشنده میلرزید، یک حقیقت علمی در ذهنش جرقه زد: «سنگ دست مرا نشکسته است، اما من میتوانم استخوان خودم را بشکنم!»
چاقوی او آنقدر تیز نبود که گوشت و استخوان را ببُرد، اما او فهمید اگر با گشتاور و فشار بدن، استخوانهای ساعدش (زند زیرین و زبرین) را بشکند، میتواند باقیمانده بافت را با چاقوی کندش ببرد.
این تصمیمی بود که ۹۹ درصد انسانها هرگز جرات فکر کردن به آن را هم ندارند. اما انگیزه زندگی در آرون قویتر از ترس از درد بود.
با شجاعتی غیرقابلتوصیف، آرون بدنش را چرخاند و خم کرد تا اینکه صدای خرد شدن استخوان ساعدش در دره پیچید. درد، وحشتناک و بیامان بود. سپس، او به سراغ استخوان دوم رفت و آن را هم شکست. حالا، نوبت به چاقوی کوچک رسید…
فرآیند بریدن بافتها و عصبها بیش از یک ساعت طول کشید. او هر بار که از هوش میرفت، دوباره به هوش میآمد و ادامه میداد. در نهایت، در ساعت ۱۱:۳۰ صبح روز اول مه، پس از ۱۲۷ ساعت اسارت، آرون رالستون آزاد شد.
فصل پنجم: بازگشت از جهنم
امتحان آرون هنوز تمام نشده بود. او دست راستش را قطع کرده بود، خون زیادی از دست داده بود و شدیداً کمآب بود. او باید با یک دست، از یک دیواره ۱۸ متری به سمت پایین فرود میآمد (راپل میکرد) و کیلومترها در کویر راه میرفت.
او دستش را باندپیچی کرد، با یک دست طناب را مهدم کرد و از دیواره پایین رفت. سپس راهپیمایی مرگبار خود را تحت تابش شدید آفتاب آغاز کرد. پس از طی کردن حدود ۱۱ کیلومتر، به طور معجزهآسایی با یک خانواده گردشگر هلندی مواجه شد. آنها به او آب دادند و بلافاصله هلیکوپتر امداد را خبر کردند.
وقتی هلیکوپتر او را از زمین بلند کرد، پزشکان گفتند آرون تنها چند ساعت با مرگ فاصله داشته است.
نتیجهگیری و درسهای یک داستان واقعی
داستان آرون رالستون—که بعدها در کتاب معروفش «بین سنگ و جای سخت» و فیلم نامزد اسکار «127 Hours» به تصویر کشیده شد—فقط یک قصه ترسناک از یک حادثه نیست. این داستان چند درس حیاتی برای هر کوهنورد و تولیدکننده محتوایی دارد:
-
قانون اول کوهنوردی: هرگز، تحت هیچ شرایطی، بدون اطلاع دادن مسیر برنامه به یک شخص مطمئن، وارد طبیعت نشوید.
-
قدرت ذهن انسان: حد و مرز توانایی انسان در شرایط بحرانی بسیار فراتر از آن چیزی است که تصورش را میکنیم.
-
ارزش زندگی: آرون بعدها گفت: «آن صخره یک نعمت بود. به من یاد داد که چقدر عاشق زندگی، خانواده و دوستانم هستم.»
آرون رالستون پس از این حادثه هرگز کوهنوردی را کنار نگذاشت. او با یک دست پروتز شده، بعدها به تنهایی تمام قلههای بلند کلرادو را در زمستان فتح کرد و به نماد امید و اراده در جهان تبدیل شد.